Ký hiệu Solenoid Valve trên bản vẽ kỹ thuật và cách đọc

Solenoid Valve (van điện từ) là thiết bị thường xuất hiện trong bản vẽ hệ thống đường ống, sơ đồ khí nén và bản vẽ điều khiển tự động. Việc đọc đúng ký hiệu van giúp kỹ thuật viên xác định chức năng, trạng thái đóng mở, số cổng kết nối và cách van điều khiển dòng lưu chất. Vậy ký hiệu Solenoid Valve trên bản vẽ kỹ thuật được thể hiện như thế nào? Cách đọc các thông số và sơ đồ van điện từ ra sao?

Ký hiệu Solenoid Valve trên bản vẽ kỹ thuật là gì? 

Ký hiệu Solenoid Valve là hình biểu diễn quy ước của van điện từ trên bản vẽ kỹ thuật. Tùy loại hệ thống, ký hiệu có thể khác nhau giữa sơ đồ đường ống, sơ đồ khí nén và sơ đồ điện điều khiển. Trên bản vẽ khí nén, van điện từ thường được thể hiện bằng các ô vuông biểu thị vị trí làm việc, kết hợp với đường mũi tên, đường dẫn và ký hiệu cuộn coil điện từ. Với sơ đồ đường ống, ký hiệu có thể đơn giản hơn, tập trung vào chức năng đóng ngắt dòng lưu chất. Vì vậy, khi đọc bản vẽ cần xác định loại sơ đồ đang sử dụng và đối chiếu với bảng chú giải ký hiệu của bản vẽ. 

 Cách đọc ký hiệu van điện từ trên bản vẽ 

 1. Nhận biết ký hiệu cuộn coil điện từ

 Cuộn coil là bộ phận tạo lực điện từ để điều khiển van. Trên sơ đồ khí nén hoặc thủy lực, cơ cấu tác động điện từ thường được biểu diễn bằng một ký hiệu nhỏ ở cạnh ô van, có thể kèm thông tin về điện áp hoặc mã điều khiển. Khi đọc bản vẽ, cần xác định vị trí cuộn coil để nhận biết van được điều khiển bằng tín hiệu điện. Điện áp cấp cho coil có thể là 24V DC, 220V AC hoặc mức điện áp khác tùy thiết kế. Không nên xác định điện áp chỉ dựa vào hình dạng ký hiệu; cần kiểm tra thêm phần ghi chú hoặc danh mục thiết bị. 

2. Đọc số ô vuông để xác định số vị trí 

Trong ký hiệu van điện từ khí nén, mỗi ô vuông thường đại diện cho một vị trí làm việc của van. 

-  Van 2 vị trí: Có hai ô vuông, thể hiện hai trạng thái chuyển mạch. 

-  Van 3 vị trí: Có ba ô vuông, thể hiện ba trạng thái làm việc khác nhau. 

 Số vị trí cho biết van có thể chuyển đổi giữa bao nhiêu trạng thái, không phải số lượng cổng kết nối. 

 3. Đọc số cổng kết nối của Solenoid Valve

 Số cổng Solenoid Valve được xác định từ các đường kết nối với ký hiệu van. Một số cấu hình thường gặp gồm: Van - 2/2: Hai cổng, hai vị trí; thường dùng để đóng ngắt dòng lưu chất. 

-  Van 3/2: Ba cổng, hai vị trí; thường dùng để cấp và xả khí cho xi lanh tác động đơn. 

-  Van 5/2: Năm cổng, hai vị trí; thường dùng để điều khiển xi lanh khí nén tác động kép.

-  Van 5/3: Năm cổng, ba vị trí; thường dùng khi hệ thống cần thêm trạng thái trung gian. 

 Với ký hiệu dạng X/Y, số thứ nhất thường chỉ số cổng và số thứ hai chỉ số vị trí. Tuy nhiên, cần kiểm tra quy ước của bản vẽ và loại van cụ thể.

 4. Đọc mũi tên và đường dẫn bên trong ký hiệu 

 Các mũi tên hoặc đường nối trong từng ô vuông biểu thị hướng dòng lưu chất khi van ở vị trí tương ứng. Đường nối thể hiện những cổng đang thông với nhau, còn ký hiệu chặn thể hiện đường lưu chất bị đóng. Nhờ đó, người đọc có thể xác định trạng thái cấp khí, xả khí hoặc ngắt dòng ở từng vị trí của van. Cần đọc từng ô vuông riêng biệt, không mặc định rằng mũi tên luôn chỉ hướng dòng chảy trong mọi trạng thái vận hành. 

 5. Nhận biết ký hiệu lò xo hồi vị 

 Lò xo hồi vị thường được biểu diễn ở một đầu của ký hiệu van. Bộ phận này đưa van trở về vị trí mặc định khi lực điều khiển bị loại bỏ, tùy theo thiết kế. Nếu van có một đầu là cuộn coil và đầu còn lại là lò xo, đây thường là dạng van điện từ một cuộn coil có hồi vị bằng lò xo. Với loại hai cuộn coil, van có thể chuyển đổi giữa các vị trí bằng hai tín hiệu điều khiển và cách giữ trạng thái phụ thuộc vào thiết kế. 

 Phân biệt ký hiệu van điện từ thường đóng NC và thường mở NO

 Van điện từ thường đóng NC và thường mở NO được phân biệt dựa trên trạng thái mặc định khi không cấp điện. 

 Van thường đóng NC: Van ở trạng thái đóng khi cuộn coil không được cấp điện; khi cấp điện, van chuyển sang trạng thái mở theo thiết kế.

 Van thường mở NO: Van ở trạng thái mở khi không cấp điện; khi cấp điện, van chuyển sang trạng thái đóng theo thiết kế. 

 Trong sơ đồ khí nén, không nên chỉ nhìn vào một ô vuông rồi kết luận van là NC hay NO. Cần xem vị trí mặc định được quy ước theo ký hiệu lò xo hồi vị, trạng thái của các cổng và tài liệu kỹ thuật đi kèm. 

 Ví dụ cách đọc ký hiệu van điện từ 5/2 

Giả sử bản vẽ khí nén thể hiện một van điện từ 5/2 có một cuộn coil và một lò xo hồi vị. Có thể đọc ký hiệu theo các bước sau: 

-  Số 5 cho biết van có năm cổng kết nối.

-  Số 2 cho biết van có hai vị trí làm việc. 

- Ký hiệu cuộn coil cho biết van được điều khiển bằng điện. 

-  Ký hiệu lò xo cho biết van có cơ cấu hồi vị. 

-  Các mũi tên và đường nối trong hai ô vuông cho biết cách cấp và xả khí ở từng vị trí. 

 Loại van này thường được sử dụng để điều khiển xi lanh khí nén tác động kép. Tuy nhiên, muốn xác định chính xác cổng cấp khí, cổng làm việc và cổng xả, cần đọc số hiệu cổng được ghi trên bản vẽ hoặc tài liệu của nhà sản xuất. 

 Lưu ý khi đọc ký hiệu Solenoid Valve 

Để tránh nhầm lẫn khi thiết kế, lắp đặt hoặc thay thế van điện từ, cần lưu ý một số điểm: 

- Đối chiếu ký hiệu với bảng chú giải trên bản vẽ. 

-  Phân biệt số cổng và số vị trí của van. 

-  Xác định trạng thái mặc định dựa trên cơ cấu điều khiển và hồi vị. 

- Kiểm tra điện áp coil, mã model và thông số kỹ thuật riêng. 

-  Không sử dụng cùng một quy ước ký hiệu cho mọi loại sơ đồ nếu chưa xác nhận tiêu chuẩn áp dụng. 

 Kết luận 

 Ký hiệu Solenoid Valve trên bản vẽ kỹ thuật giúp thể hiện cấu tạo điều khiển, số cổng, số vị trí và hướng lưu chất của van điện từ. Để đọc chính xác, cần nhận biết ký hiệu coil, lò xo hồi vị, các ô vuông biểu thị vị trí và đường dẫn bên trong từng ô. Nắm rõ những quy ước này giúp kỹ thuật viên hiểu đúng sơ đồ khí nén, lựa chọn van phù hợp và hạn chế sai sót trong quá trình lắp đặt, vận hành hệ thống.

>>>> Xem thêm: Cách chọn cuộn coil van điện từ 24v cho tủ điều khiển